|
[षौनक] सौते कथय ताम एतां विस्तरेण कथां पुनः आस्तीकस्य कवेः साधॊः शुश्रूषा परमा हि नः मधुरं कथ्यते सौम्य शलक्ष्णाक्षर पदं तवया परीयामहे भृशं तात पितेवेदं परभाषसे अस्मच छुश्रूषणे नित्यं पिता हि निरतस तव आचष्टैतद यथाख्यानं पिता ते तवं तथा वद [स] आयुस्यम इदम आख्यानम आस्तीकं कथयामि ते यथा शरुतं कथयतः सकाशाद वै पितुर मया पुरा देवयुगे बरह्मन परजापतिसुते शुभे आस्तां भगिन्यौ रूपेण समुपेते ऽदभुते ऽनघे ते भार्ये कश्यपस्यास्तां कद्रूश च विनता च ह परादात ताभ्यां वरं परीतः परजापतिसमः पतिः कश्यपॊ धर्मपत्नीभ्यां मुदा परमया युतः वरातिसर्वं शरुत्वैव कश्यपाद उत्तमं च ते हर्षाद अप्रतिमां परीतिं परापतुः सम वरस्त्रियौ वव्रे कद्रूः सुतान नागान सहस्रं तुल्यतेजसः दवौ पुत्रौ विनता वव्रे कद्रू पुत्राधिकौ बले ओजसा तेजसा चैव विक्रमेणाधिकौ सुतौ तस्यै भर्ता वरं परादाद अध्यर्थं पुत्रम ईप्सितम एवम अस्त्व इति तं चाह कश्यपं विनता तदा कृतकृत्या तु विनता लब्ध्वा वीर्याधिकौ सुतौ कद्रूश च लब्ध्वा पुत्राणां सहस्रं तुल्यतेजसाम धार्यौ परयत्नतॊ गर्भाव इत्य उक्त्वा स महातपाः ते भार्ये वरसंहृष्टे कश्यपॊ वनम आविशत कालेन महता कद्रूर अण्डानां दशतीर दश जनयाम आस विप्रेन्द्र दवे अण्डे विनता तदा तयॊर अण्डानि निदधुः परहृष्टाः परिचारिकाः सॊपस्वेदेषु भाण्डेषु पञ्चवर्षशतानि च ततः पञ्चशते काले कद्रू पुत्रा निविःसृताः अण्डाभ्यां विनतायास तु मिथुनं न वयदृश्यत ततः पुत्रार्थिणी देवी वरीडिता सा तपस्विनी अण्डं बिभेद विनता तत्र पुत्रम अदृक्षत पूर्वार्ध कायसंपन्नम इतरेणाप्रकाशता सपुत्रॊ रॊषसंपन्नः शशापैनाम इति शरुतिः यॊ ऽहम एवं कृतॊ मातस तवया लॊभपरीतया शरीरेणासमग्रॊ ऽदय तस्माद दासी भविष्यसि पञ्चवर्षशतान्य अस्या यया विस्पर्धसे सह एष च तवां सुतॊ मातर दास्यत्वान मॊक्षयिष्यति यद्य एनम अपि मातस तवं माम इवाण्ड विभेदनात न करिष्यस्य अदेहं वा वयङ्गं वापि तपस्विनम परतिपालयितव्यस ते जन्म कालॊ ऽसय धीरया विशिष्ट बलम ईप्सन्त्या पञ्चवर्षशतात परः एवं शप्त्वा ततः पुत्रॊ विनताम अन्तरिक्षगः अरुणॊ दृष्यते बरह्मन परभातसमये सदा गरुडॊ ऽपि यथाकालं जज्ञे पन्नगसूदनः स जातमात्रॊ विनतां परित्यज्य खम आविशत आदास्यन्न आत्मनॊ भॊज्यम अन्नं विहितम अस्य यत विधात्रा भृगुशार्दूल कषुधितस्य बुभुक्षतः |
[ṣaunaka] saute kathaya tām etāṃ vistareṇa kathāṃ punaḥ āstīkasya kaveḥ sādhoḥ śuśrūṣā paramā hi naḥ madhuraṃ kathyate saumya ślakṣṇākṣara padaṃ tvayā prīyāmahe bhṛśaṃ tāta pitevedaṃ prabhāṣase asmac chuśrūṣaṇe nityaṃ pitā hi niratas tava ācaṣṭaitad yathākhyānaṃ pitā te tvaṃ tathā vada [s] āyusyam idam ākhyānam āstīkaṃ kathayāmi te yathā śrutaṃ kathayataḥ sakāśād vai pitur mayā purā devayuge brahman prajāpatisute śubhe āstāṃ bhaginyau rūpeṇa samupete 'dbhute 'naghe te bhārye kaśyapasyāstāṃ kadrūś ca vinatā ca ha prādāt tābhyāṃ varaṃ prītaḥ prajāpatisamaḥ patiḥ kaśyapo dharmapatnībhyāṃ mudā paramayā yutaḥ varātisarvaṃ śrutvaiva kaśyapād uttamaṃ ca te harṣād apratimāṃ prītiṃ prāpatuḥ sma varastriyau vavre kadrūḥ sutān nāgān sahasraṃ tulyatejasaḥ dvau putrau vinatā vavre kadrū putrādhikau bale ojasā tejasā caiva vikrameṇādhikau sutau tasyai bhartā varaṃ prādād adhyarthaṃ putram īpsitam evam astv iti taṃ cāha kaśyapaṃ vinatā tadā kṛtakṛtyā tu vinatā labdhvā vīryādhikau sutau kadrūś ca labdhvā putrāṇāṃ sahasraṃ tulyatejasām dhāryau prayatnato garbhāv ity uktvā sa mahātapāḥ te bhārye varasaṃhṛṣṭe kaśyapo vanam āviśat kālena mahatā kadrūr aṇḍānāṃ daśatīr daśa janayām āsa viprendra dve aṇḍe vinatā tadā tayor aṇḍāni nidadhuḥ prahṛṣṭāḥ paricārikāḥ sopasvedeṣu bhāṇḍeṣu pañcavarṣaśatāni ca tataḥ pañcaśate kāle kadrū putrā niviḥsṛtāḥ aṇḍābhyāṃ vinatāyās tu mithunaṃ na vyadṛśyata tataḥ putrārthiṇī devī vrīḍitā sā tapasvinī aṇḍaṃ bibheda vinatā tatra putram adṛkṣata pūrvārdha kāyasaṃpannam itareṇāprakāśatā saputro roṣasaṃpannaḥ śaśāpainām iti śrutiḥ yo 'ham evaṃ kṛto mātas tvayā lobhaparītayā śarīreṇāsamagro 'dya tasmād dāsī bhaviṣyasi pañcavarṣaśatāny asyā yayā vispardhase saha eṣa ca tvāṃ suto mātar dāsyatvān mokṣayiṣyati yady enam api mātas tvaṃ mām ivāṇḍa vibhedanāt na kariṣyasy adehaṃ vā vyaṅgaṃ vāpi tapasvinam pratipālayitavyas te janma kālo 'sya dhīrayā viśiṣṭa balam īpsantyā pañcavarṣaśatāt paraḥ evaṃ śaptvā tataḥ putro vinatām antarikṣagaḥ aruṇo dṛṣyate brahman prabhātasamaye sadā garuḍo 'pi yathākālaṃ jajñe pannagasūdanaḥ sa jātamātro vinatāṃ parityajya kham āviśat ādāsyann ātmano bhojyam annaṃ vihitam asya yat vidhātrā bhṛguśārdūla kṣudhitasya bubhukṣataḥ |
