|
tāṃ tu rāma kathāṃ śrutvā vaidehī vānararṣabhāt uvāca vacanaṃ sāntvam idaṃ madhurayā girā kva te rāmeṇa saṃsargaḥ kathaṃ jānāsi lakṣmaṇam vānarāṇāṃ narāṇāṃ ca katham āsīt samāgamaḥ yāni rāmasya liṅgāni lakṣmaṇasya ca vānara tāni bhūyaḥ samācakṣva na māṃ śokaḥ samāviśet kīdṛśaṃ tasya saṃsthānaṃ rūpaṃ rāmasya kīdṛśam katham ūrū kathaṃ bāhū lakṣmaṇasya ca śaṃsa me evam uktas tu vaidehyā hanūmān mārutātmajaḥ tato rāmaṃ yathātattvam ākhyātum upacakrame jānantī bata diṣṭyā māṃ vaidehi paripṛcchasi bhartuḥ kamalapatrākṣi saṃkhyānaṃ lakṣmaṇasya ca yāni rāmasya cihnāni lakṣmaṇasya ca yāni vai lakṣitāni viśālākṣi vadataḥ śṛṇu tāni me rāmaḥ kamalapatrākṣaḥ sarvabhūtamanoharaḥ rūpadākṣiṇyasaṃpannaḥ prasūto janakātmaje tejasādityasaṃkāśaḥ kṣamayā pṛthivīsamaḥ bṛhaspatisamo buddhyā yaśasā vāsavopamaḥ rakṣitā jīvalokasya svajanasya ca rakṣitā rakṣitā svasya vṛttasya dharmasya ca paraṃtapaḥ rāmo bhāmini lokasya cāturvarṇyasya rakṣitā maryādānāṃ ca lokasya kartā kārayitā ca saḥ arciṣmān arcito 'tyarthaṃ brahmacaryavrate sthitaḥ sādhūnām upakārajñaḥ pracārajñaś ca karmaṇām rājavidyāvinītaś ca brāhmaṇānām upāsitā śrutavāñ śīlasaṃpanno vinītaś ca paraṃtapaḥ yajurvedavinītaś ca vedavidbhiḥ supūjitaḥ dhanurvede ca vede ca vedāṅgeṣu ca niṣṭhitaḥ vipulāṃso mahābāhuḥ kambugrīvaḥ śubhānanaḥ gūḍhajatruḥ sutāmrākṣo rāmo devi janaiḥ śrutaḥ dundubhisvananirghoṣaḥ snigdhavarṇaḥ pratāpavān samaḥ samavibhaktāṅgo varṇaṃ śyāmaṃ samāśritaḥ tristhiras tripralambaś ca trisamas triṣu connataḥ trivalīvāṃs tryavaṇataś caturvyaṅgas triśīrṣavān catuṣkalaś caturlekhaś catuṣkiṣkuś catuḥsamaḥ caturdaśasamadvandvaś caturdaṣṭaś caturgatiḥ mahauṣṭhahanunāsaś ca pañcasnigdho 'ṣṭavaṃśavān daśapadmo daśabṛhat tribhir vyāpto dviśuklavān ṣaḍunnato navatanus tribhir vyāpnoti rāghavaḥ satyadharmaparaḥ śrīmān saṃgrahānugrahe rataḥ deśakālavibhāgajñaḥ sarvalokapriyaṃvadaḥ bhrātā ca tasya dvaimātraḥ saumitrir aparājitaḥ anurāgeṇa rūpeṇa guṇaiś caiva tathāvidhaḥ tvām eva mārgamāṇo tau vicarantau vasuṃdharām dadarśatur mṛgapatiṃ pūrvajenāvaropitam ṛśyamūkasya pṛṣṭhe tu bahupādapasaṃkule bhrātur bhāryārtam āsīnaṃ sugrīvaṃ priyadarśanam vayaṃ tu harirājaṃ taṃ sugrīvaṃ satyasaṃgaram paricaryāmahe rājyāt pūrvajenāvaropitam tatas tau cīravasanau dhanuḥpravarapāṇinau ṛśyamūkasya śailasya ramyaṃ deśam upāgatau sa tau dṛṣṭvā naravyāghrau dhanvinau vānararṣabhaḥ abhipluto gires tasya śikharaṃ bhayamohitaḥ tataḥ sa śikhare tasmin vānarendro vyavasthitaḥ tayoḥ samīpaṃ mām eva preṣayām āsa satvaraḥ tāv ahaṃ puruṣavyāghrau sugrīvavacanāt prabhū rūpalakṣaṇasaṃpannau kṛtāñjalir upasthitaḥ tau parijñātatattvārthau mayā prītisamanvitau pṛṣṭham āropya taṃ deśaṃ prāpitau puruṣarṣabhau niveditau ca tattvena sugrīvāya mahātmane tayor anyonyasaṃbhāṣād bhṛśaṃ prītir ajāyata tatra tau kīrtisaṃpannau harīśvaranareśvarau parasparakṛtāśvāsau kathayā pūrvavṛttayā taṃ tataḥ sāntvayām āsa sugrīvaṃ lakṣmaṇāgrajaḥ strīhetor vālinā bhrātrā nirastam uru tejasā tatas tvan nāśajaṃ śokaṃ rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ lakṣmaṇo vānarendrāya sugrīvāya nyavedayat sa śrutvā vānarendras tu lakṣmaṇeneritaṃ vacaḥ tadāsīn niṣprabho 'tyarthaṃ grahagrasta ivāṃśumān tatas tvadgātraśobhīni rakṣasā hriyamāṇayā yāny ābharaṇajālāni pātitāni mahītale tāni sarvāṇi rāmāya ānīya hariyūthapāḥ saṃhṛṣṭā darśayām āsur gatiṃ tu na vidus tava tāni rāmāya dattāni mayaivopahṛtāni ca svanavanty avakīrṇanti tasmin vihatacetasi tāny aṅke darśanīyāni kṛtvā bahuvidhaṃ tataḥ tena devaprakāśena devena paridevitam paśyatas tasyā rudatas tāmyataś ca punaḥ punaḥ prādīpayan dāśarathes tāni śokahutāśanam śayitaṃ ca ciraṃ tena duḥkhārtena mahātmanā mayāpi vividhair vākyaiḥ kṛcchrād utthāpitaḥ punaḥ tāni dṛṣṭvā mahārhāṇi darśayitvā muhur muhuḥ rāghavaḥ sahasaumitriḥ sugrīve sa nyavedayat sa tavādarśanād ārye rāghavaḥ paritapyate mahatā jvalatā nityam agninevāgniparvataḥ tvatkṛte tam anidrā ca śokaś cintā ca rāghavam tāpayanti mahātmānam agnyagāram ivāgnayaḥ tavādarśanaśokena rāghavaḥ pravicālyate mahatā bhūmikampena mahān iva śiloccayaḥ kānānāni suramyāṇi nadīprasravaṇāni ca caran na ratim āpnoti tvam apaśyan nṛpātmaje sa tvāṃ manujaśārdūlaḥ kṣipraṃ prāpsyati rāghavaḥ samitrabāndhavaṃ hatvā rāvaṇaṃ janakātmaje sahitau rāmasugrīvāv ubhāv akurutāṃ tadā samayaṃ vālinaṃ hantuṃ tava cānveṣaṇaṃ tathā tato nihatya tarasā rāmo vālinam āhave sarvarkṣaharisaṃghānāṃ sugrīvam akarot patim rāmasugrīvayor aikyaṃ devy evaṃ samajāyata hanūmantaṃ ca māṃ viddhi tayor dūtam ihāgatam svarājyaṃ prāpya sugrīvaḥ samanīya mahāharīn tvadarthaṃ preṣayām āsa diśo daśa mahābalān ādiṣṭā vānarendreṇa sugrīveṇa mahaujasaḥ adrirājapratīkāśāḥ sarvataḥ prasthitā mahīm aṅgado nāma lakṣmīvān vālisūnur mahābalaḥ prasthitaḥ kapiśārdūlas tribhāgabalasaṃvṛtaḥ teṣāṃ no vipranaṣṭānāṃ vindhye parvatasattame bhṛśaṃ śokaparītanām ahorātragaṇā gatāḥ te vayaṃ kāryanairāśyāt kālasyātikrameṇa ca bhayāc ca kapirājasya prāṇāṃs tyaktuṃ vyavasthitāḥ vicitya vanadurgāṇi giriprasravaṇāni ca anāsādya padaṃ devyāḥ prāṇāṃs tyaktuṃ vyavasthitāḥ bhṛśaṃ śokārṇave magnaḥ paryadevayad aṅgadaḥ tava nāśaṃ ca vaidehi vālinaś ca tathā vadham prāyopaveśam asmākaṃ maraṇaṃ ca jaṭāyuṣaḥ teṣāṃ naḥ svāmisaṃdeśān nirāśānāṃ mumūrṣatām kāryahetor ivāyātaḥ śakunir vīryavān mahān gṛdhrarājasya sodaryaḥ saṃpātir nāma gṛdhrarāṭ śrutvā bhrātṛvadhaṃ kopād idaṃ vacanam abravīt yavīyān kena me bhrātā hataḥ kva ca vināśitaḥ etad ākhyātum icchāmi bhavadbhir vānarottamāḥ aṅgado 'kathayat tasya janasthāne mahad vadham rakṣasā bhīmarūpeṇa tvām uddiśya yathātatham jaṭāyos tu vadhaṃ śrutvā duhhitaḥ so 'ruṇātmajaḥ tvām āha sa varārohe vasantīṃ rāvaṇālaye tasya tadvacanaṃ śrutvā saṃpāteḥ prītivardhanam aṅgadapramukhāḥ sarve tataḥ saṃprasthitā vayam tvaddarśanakṛtotsāhā hṛṣṭās tuṣṭāḥ plavaṃgamāḥ athāhaṃ harisainyasya sāgaraṃ dṛśya sīdataḥ vyavadhūya bhayaṃ tīvraṃ yojanānāṃ śataṃ plutaḥ laṅkā cāpi mayā rātrau praviṣṭā rākṣasākulā rāvaṇaś ca mayā dṛṣṭas tvaṃ ca śokanipīḍitā etat te sarvam ākhyātaṃ yathāvṛttam anindite abhibhāṣasva māṃ devi dūto dāśarather aham tvaṃ māṃ rāmakṛtodyogaṃ tvannimittam ihāgatam sugrīva sacivaṃ devi budhyasva pavanātmajam kuśalī tava kākutsthaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ guror ārādhane yukto lakṣmaṇaś ca sulakṣaṇaḥ tasya vīryavato devi bhartus tava hite rataḥ aham ekas tu saṃprāptaḥ sugrīvavacanād iha mayeyam asahāyena caratā kāmarūpiṇā dakṣiṇā dig anukrāntā tvanmārgavicayaiṣiṇā diṣṭyāhaṃ harisainyānāṃ tvannāśam anuśocatām apaneṣyāmi saṃtāpaṃ tavābhigamaśaṃsanāt diṣṭyā hi na mama vyarthaṃ devi sāgaralaṅghanam prāpsyāmy aham idaṃ diṣṭyā tvaddarśanakṛtaṃ yaśaḥ rāghavaś ca mahāvīryaḥ kṣipraṃ tvām abhipatsyate samitrabāndhavaṃ hatvā rāvaṇaṃ rākṣasādhipam kaurajo nāma vaidehi girīṇām uttamo giriḥ tato gacchati gokarṇaṃ parvataṃ kesarī hariḥ sa ca devarṣibhir dṛṣṭaḥ pitā mama mahākapiḥ tīrthe nadīpateḥ puṇye śambasādanam uddharat tasyāhaṃ hariṇaḥ kṣetre jāto vātena maithili hanūmān iti vikhyāto loke svenaiva karmaṇā viśvāsārthaṃ tu vaidehi bhartur uktā mayā guṇāḥ evaṃ viśvāsitā sītā hetubhiḥ śokakarśitā upapannair abhijñānair dūtaṃ tam avagacchati atulaṃ ca gatā harṣaṃ praharṣeṇa tu jānakī netrābhyāṃ vakrapakṣmābhyāṃ mumocānandajaṃ jalam cāru tac cānanaṃ tasyās tāmraśuklāyatekṣaṇam aśobhata viśālākṣyā rāhumukta ivoḍurāṭ hanūmantaṃ kapiṃ vyaktaṃ manyate nānyatheti sā athovāca hanūmāṃs tām uttaraṃ priyadarśanām hate 'sure saṃyati śambasādane; kapipravīreṇa maharṣicodanāt tato 'smi vāyuprabhavo hi maithili; prabhāvatas tatpratimaś ca vānaraḥ |
तां तु राम कथां शरुत्वा वैदेही वानरर्षभात उवाच वचनं सान्त्वम इदं मधुरया गिरा कव ते रामेण संसर्गः कथं जानासि लक्ष्मणम वानराणां नराणां च कथम आसीत समागमः यानि रामस्य लिङ्गानि लक्ष्मणस्य च वानर तानि भूयः समाचक्ष्व न मां शॊकः समाविशेत कीदृशं तस्य संस्थानं रूपं रामस्य कीदृशम कथम ऊरू कथं बाहू लक्ष्मणस्य च शंस मे एवम उक्तस तु वैदेह्या हनूमान मारुतात्मजः ततॊ रामं यथातत्त्वम आख्यातुम उपचक्रमे जानन्ती बत दिष्ट्या मां वैदेहि परिपृच्छसि भर्तुः कमलपत्राक्षि संख्यानं लक्ष्मणस्य च यानि रामस्य चिह्नानि लक्ष्मणस्य च यानि वै लक्षितानि विशालाक्षि वदतः शृणु तानि मे रामः कमलपत्राक्षः सर्वभूतमनॊहरः रूपदाक्षिण्यसंपन्नः परसूतॊ जनकात्मजे तेजसादित्यसंकाशः कषमया पृथिवीसमः बृहस्पतिसमॊ बुद्ध्या यशसा वासवॊपमः रक्षिता जीवलॊकस्य सवजनस्य च रक्षिता रक्षिता सवस्य वृत्तस्य धर्मस्य च परंतपः रामॊ भामिनि लॊकस्य चातुर्वर्ण्यस्य रक्षिता मर्यादानां च लॊकस्य कर्ता कारयिता च सः अर्चिष्मान अर्चितॊ ऽतयर्थं बरह्मचर्यव्रते सथितः साधूनाम उपकारज्ञः परचारज्ञश च कर्मणाम राजविद्याविनीतश च बराह्मणानाम उपासिता शरुतवाञ शीलसंपन्नॊ विनीतश च परंतपः यजुर्वेदविनीतश च वेदविद्भिः सुपूजितः धनुर्वेदे च वेदे च वेदाङ्गेषु च निष्ठितः विपुलांसॊ महाबाहुः कम्बुग्रीवः शुभाननः गूढजत्रुः सुताम्राक्षॊ रामॊ देवि जनैः शरुतः दुन्दुभिस्वननिर्घॊषः सनिग्धवर्णः परतापवान समः समविभक्ताङ्गॊ वर्णं शयामं समाश्रितः तरिस्थिरस तरिप्रलम्बश च तरिसमस तरिषु चॊन्नतः तरिवलीवांस तर्यवणतश चतुर्व्यङ्गस तरिशीर्षवान चतुष्कलश चतुर्लेखश चतुष्किष्कुश चतुःसमः चतुर्दशसमद्वन्द्वश चतुर्दष्टश चतुर्गतिः महौष्ठहनुनासश च पञ्चस्निग्धॊ ऽषटवंशवान दशपद्मॊ दशबृहत तरिभिर वयाप्तॊ दविशुक्लवान षडुन्नतॊ नवतनुस तरिभिर वयाप्नॊति राघवः सत्यधर्मपरः शरीमान संग्रहानुग्रहे रतः देशकालविभागज्ञः सर्वलॊकप्रियंवदः भराता च तस्य दवैमात्रः सौमित्रिर अपराजितः अनुरागेण रूपेण गुणैश चैव तथाविधः तवाम एव मार्गमाणॊ तौ विचरन्तौ वसुंधराम ददर्शतुर मृगपतिं पूर्वजेनावरॊपितम ऋश्यमूकस्य पृष्ठे तु बहुपादपसंकुले भरातुर भार्यार्तम आसीनं सुग्रीवं परियदर्शनम वयं तु हरिराजं तं सुग्रीवं सत्यसंगरम परिचर्यामहे राज्यात पूर्वजेनावरॊपितम ततस तौ चीरवसनौ धनुःप्रवरपाणिनौ ऋश्यमूकस्य शैलस्य रम्यं देशम उपागतौ स तौ दृष्ट्वा नरव्याघ्रौ धन्विनौ वानरर्षभः अभिप्लुतॊ गिरेस तस्य शिखरं भयमॊहितः ततः स शिखरे तस्मिन वानरेन्द्रॊ वयवस्थितः तयॊः समीपं माम एव परेषयाम आस सत्वरः ताव अहं पुरुषव्याघ्रौ सुग्रीववचनात परभू रूपलक्षणसंपन्नौ कृताञ्जलिर उपस्थितः तौ परिज्ञाततत्त्वार्थौ मया परीतिसमन्वितौ पृष्ठम आरॊप्य तं देशं परापितौ पुरुषर्षभौ निवेदितौ च तत्त्वेन सुग्रीवाय महात्मने तयॊर अन्यॊन्यसंभाषाद भृशं परीतिर अजायत तत्र तौ कीर्तिसंपन्नौ हरीश्वरनरेश्वरौ परस्परकृताश्वासौ कथया पूर्ववृत्तया तं ततः सान्त्वयाम आस सुग्रीवं लक्ष्मणाग्रजः सत्रीहेतॊर वालिना भरात्रा निरस्तम उरु तेजसा ततस तवन नाशजं शॊकं रामस्याक्लिष्टकर्मणः लक्ष्मणॊ वानरेन्द्राय सुग्रीवाय नयवेदयत स शरुत्वा वानरेन्द्रस तु लक्ष्मणेनेरितं वचः तदासीन निष्प्रभॊ ऽतयर्थं गरहग्रस्त इवांशुमान ततस तवद्गात्रशॊभीनि रक्षसा हरियमाणया यान्य आभरणजालानि पातितानि महीतले तानि सर्वाणि रामाय आनीय हरियूथपाः संहृष्टा दर्शयाम आसुर गतिं तु न विदुस तव तानि रामाय दत्तानि मयैवॊपहृतानि च सवनवन्त्य अवकीर्णन्ति तस्मिन विहतचेतसि तान्य अङ्के दर्शनीयानि कृत्वा बहुविधं ततः तेन देवप्रकाशेन देवेन परिदेवितम पश्यतस तस्या रुदतस ताम्यतश च पुनः पुनः परादीपयन दाशरथेस तानि शॊकहुताशनम शयितं च चिरं तेन दुःखार्तेन महात्मना मयापि विविधैर वाक्यैः कृच्छ्राद उत्थापितः पुनः तानि दृष्ट्वा महार्हाणि दर्शयित्वा मुहुर मुहुः राघवः सहसौमित्रिः सुग्रीवे स नयवेदयत स तवादर्शनाद आर्ये राघवः परितप्यते महता जवलता नित्यम अग्निनेवाग्निपर्वतः तवत्कृते तम अनिद्रा च शॊकश चिन्ता च राघवम तापयन्ति महात्मानम अग्न्यगारम इवाग्नयः तवादर्शनशॊकेन राघवः परविचाल्यते महता भूमिकम्पेन महान इव शिलॊच्चयः कानानानि सुरम्याणि नदीप्रस्रवणानि च चरन न रतिम आप्नॊति तवम अपश्यन नृपात्मजे स तवां मनुजशार्दूलः कषिप्रं पराप्स्यति राघवः समित्रबान्धवं हत्वा रावणं जनकात्मजे सहितौ रामसुग्रीवाव उभाव अकुरुतां तदा समयं वालिनं हन्तुं तव चान्वेषणं तथा ततॊ निहत्य तरसा रामॊ वालिनम आहवे सर्वर्क्षहरिसंघानां सुग्रीवम अकरॊत पतिम रामसुग्रीवयॊर ऐक्यं देव्य एवं समजायत हनूमन्तं च मां विद्धि तयॊर दूतम इहागतम सवराज्यं पराप्य सुग्रीवः समनीय महाहरीन तवदर्थं परेषयाम आस दिशॊ दश महाबलान आदिष्टा वानरेन्द्रेण सुग्रीवेण महौजसः अद्रिराजप्रतीकाशाः सर्वतः परस्थिता महीम अङ्गदॊ नाम लक्ष्मीवान वालिसूनुर महाबलः परस्थितः कपिशार्दूलस तरिभागबलसंवृतः तेषां नॊ विप्रनष्टानां विन्ध्ये पर्वतसत्तमे भृशं शॊकपरीतनाम अहॊरात्रगणा गताः ते वयं कार्यनैराश्यात कालस्यातिक्रमेण च भयाच च कपिराजस्य पराणांस तयक्तुं वयवस्थिताः विचित्य वनदुर्गाणि गिरिप्रस्रवणानि च अनासाद्य पदं देव्याः पराणांस तयक्तुं वयवस्थिताः भृशं शॊकार्णवे मग्नः पर्यदेवयद अङ्गदः तव नाशं च वैदेहि वालिनश च तथा वधम परायॊपवेशम अस्माकं मरणं च जटायुषः तेषां नः सवामिसंदेशान निराशानां मुमूर्षताम कार्यहेतॊर इवायातः शकुनिर वीर्यवान महान गृध्रराजस्य सॊदर्यः संपातिर नाम गृध्रराट शरुत्वा भरातृवधं कॊपाद इदं वचनम अब्रवीत यवीयान केन मे भराता हतः कव च विनाशितः एतद आख्यातुम इच्छामि भवद्भिर वानरॊत्तमाः अङ्गदॊ ऽकथयत तस्य जनस्थाने महद वधम रक्षसा भीमरूपेण तवाम उद्दिश्य यथातथम जटायॊस तु वधं शरुत्वा दुह्हितः सॊ ऽरुणात्मजः तवाम आह स वरारॊहे वसन्तीं रावणालये तस्य तद्वचनं शरुत्वा संपातेः परीतिवर्धनम अङ्गदप्रमुखाः सर्वे ततः संप्रस्थिता वयम तवद्दर्शनकृतॊत्साहा हृष्टास तुष्टाः पलवंगमाः अथाहं हरिसैन्यस्य सागरं दृश्य सीदतः वयवधूय भयं तीव्रं यॊजनानां शतं पलुतः लङ्का चापि मया रात्रौ परविष्टा राक्षसाकुला रावणश च मया दृष्टस तवं च शॊकनिपीडिता एतत ते सर्वम आख्यातं यथावृत्तम अनिन्दिते अभिभाषस्व मां देवि दूतॊ दाशरथेर अहम तवं मां रामकृतॊद्यॊगं तवन्निमित्तम इहागतम सुग्रीव सचिवं देवि बुध्यस्व पवनात्मजम कुशली तव काकुत्स्थः सर्वशस्त्रभृतां वरः गुरॊर आराधने युक्तॊ लक्ष्मणश च सुलक्षणः तस्य वीर्यवतॊ देवि भर्तुस तव हिते रतः अहम एकस तु संप्राप्तः सुग्रीववचनाद इह मयेयम असहायेन चरता कामरूपिणा दक्षिणा दिग अनुक्रान्ता तवन्मार्गविचयैषिणा दिष्ट्याहं हरिसैन्यानां तवन्नाशम अनुशॊचताम अपनेष्यामि संतापं तवाभिगमशंसनात दिष्ट्या हि न मम वयर्थं देवि सागरलङ्घनम पराप्स्याम्य अहम इदं दिष्ट्या तवद्दर्शनकृतं यशः राघवश च महावीर्यः कषिप्रं तवाम अभिपत्स्यते समित्रबान्धवं हत्वा रावणं राक्षसाधिपम कौरजॊ नाम वैदेहि गिरीणाम उत्तमॊ गिरिः ततॊ गच्छति गॊकर्णं पर्वतं केसरी हरिः स च देवर्षिभिर दृष्टः पिता मम महाकपिः तीर्थे नदीपतेः पुण्ये शम्बसादनम उद्धरत तस्याहं हरिणः कषेत्रे जातॊ वातेन मैथिलि हनूमान इति विख्यातॊ लॊके सवेनैव कर्मणा विश्वासार्थं तु वैदेहि भर्तुर उक्ता मया गुणाः एवं विश्वासिता सीता हेतुभिः शॊककर्शिता उपपन्नैर अभिज्ञानैर दूतं तम अवगच्छति अतुलं च गता हर्षं परहर्षेण तु जानकी नेत्राभ्यां वक्रपक्ष्माभ्यां मुमॊचानन्दजं जलम चारु तच चाननं तस्यास ताम्रशुक्लायतेक्षणम अशॊभत विशालाक्ष्या राहुमुक्त इवॊडुराट हनूमन्तं कपिं वयक्तं मन्यते नान्यथेति सा अथॊवाच हनूमांस ताम उत्तरं परियदर्शनाम हते ऽसुरे संयति शम्बसादने; कपिप्रवीरेण महर्षिचॊदनात ततॊ ऽसमि वायुप्रभवॊ हि मैथिलि; परभावतस तत्प्रतिमश च वानरः |
