|
tathoktavati rāme tu tasya janma tad adbhutam uvāca lakṣmaṇo bhūyo bharataś ca mahāyaśāḥ sā priyā somaputrasya saṃvatsaram athoṣitā akarot kiṃ naraśreṣṭha tat tvaṃ śaṃsitum arhasi tayos tad vākyamādhuryaṃ niśamya paripṛcchatoḥ rāmaḥ punar uvācemāṃ prajāpatisute kathām puruṣatvaṃ gate śūre budhaḥ paramabuddhimān saṃvartaṃ paramodāram ājuhāva mahāyaśāḥ cyavanaṃ bhṛguputraṃ ca muniṃ cāriṣṭaneminam pramodanaṃ modakaraṃ tato durvāsasaṃ munim etān sarvān samānīya vākyajñas tattvadarśinaḥ uvāca sarvān suhṛdo dhairyeṇa susamāhitaḥ ayaṃ rājā mahābāhuḥ kardamasya ilaḥ sutaḥ jānītainaṃ yathā bhūtaṃ śreyo hy asya vidhīyatām teṣāṃ saṃvadatām eva tam āśramam upāgamat kardamaḥ sumahātejā dvijaiḥ saha mahātmabhiḥ pulastyaś ca kratuś caiva vaṣaṭkāras tathaiva ca oṃkāraś ca mahātejās tam āśramam upāgaman te sarve hṛṣṭamanasaḥ parasparasamāgame hitaiṣiṇo bāhli pateḥ pṛthag vākyam athābruvan kardamas tv abravīd vākyaṃ sutārthaṃ paramaṃ hitam dvijāḥ śṛṇuta madvākyaṃ yac chreyaḥ pārthivasya hi nānyaṃ paśyāmi bhaiṣajyam antareṇa vṛṣadhvajam nāśvamedhāt paro yajñaḥ priyaś caiva mahātmanaḥ tasmād yajāmahe sarve pārthivārthe durāsadam kardamenaivam uktās tu sarva eva dvijarṣabhāḥ rocayanti sma taṃ yajñaṃ rudrasyārādhanaṃ prati saṃvartasya tu rājarṣiḥ śiṣyaḥ parapuraṃjayaḥ marutta iti vikhyatas taṃ yajñaṃ samupāharat tato yajño mahān āsīd budhāśramasamīpataḥ rudraś ca paramaṃ toṣam ājagāma mahāyaśāḥ atha yajñasamāptau tu prītaḥ paramayā mudā umāpatir dvijān sarvān uvācedam ilāṃ prati prīto 'smi hayamedhena bhaktyā ca dvijasattamāḥ asya bāhlipateś caiva kiṃ karomi priyaṃ śubham tathā vadati deveśe dvijās te susamāhitāḥ prasādayanti deveśaṃ yathā syāt puruṣas tv ilā tataḥ prītamanā rudraḥ puruṣatvaṃ dadau punaḥ ilāyai sumahātejā dattvā cāntaradhīyata nivṛtte hayamedhe tu gate cādarśanaṃ hare yathāgataṃ dvijāḥ sarve agacchan dīrghadarśinaḥ rājā tu bāhlim utsṛjya madhyadeśe hy anuttamam niveśayām āsa puraṃ pratiṣṭhānaṃ yaśaskaram śaśabindus tu rājāsīd bāhlyāṃ parapuraṃjayaḥ pratiṣṭhāna ilo rājā prajāpatisuto balī sa kāle prāptavāṁl lokam ilo brāhmam anuttamam ailaḥ purūravā rājā pratiṣṭhānam avāptavān īdṛśo hy aśvamedhasya prabhāvaḥ puruṣarṣabhau strībhūtaḥ pauruṣaṃ lebhe yac cānyad api durlabham |
तथॊक्तवति रामे तु तस्य जन्म तद अद्भुतम उवाच लक्ष्मणॊ भूयॊ भरतश च महायशाः सा परिया सॊमपुत्रस्य संवत्सरम अथॊषिता अकरॊत किं नरश्रेष्ठ तत तवं शंसितुम अर्हसि तयॊस तद वाक्यमाधुर्यं निशम्य परिपृच्छतॊः रामः पुनर उवाचेमां परजापतिसुते कथाम पुरुषत्वं गते शूरे बुधः परमबुद्धिमान संवर्तं परमॊदारम आजुहाव महायशाः चयवनं भृगुपुत्रं च मुनिं चारिष्टनेमिनम परमॊदनं मॊदकरं ततॊ दुर्वाससं मुनिम एतान सर्वान समानीय वाक्यज्ञस तत्त्वदर्शिनः उवाच सर्वान सुहृदॊ धैर्येण सुसमाहितः अयं राजा महाबाहुः कर्दमस्य इलः सुतः जानीतैनं यथा भूतं शरेयॊ हय अस्य विधीयताम तेषां संवदताम एव तम आश्रमम उपागमत कर्दमः सुमहातेजा दविजैः सह महात्मभिः पुलस्त्यश च करतुश चैव वषट्कारस तथैव च ओंकारश च महातेजास तम आश्रमम उपागमन ते सर्वे हृष्टमनसः परस्परसमागमे हितैषिणॊ बाह्लि पतेः पृथग वाक्यम अथाब्रुवन कर्दमस तव अब्रवीद वाक्यं सुतार्थं परमं हितम दविजाः शृणुत मद्वाक्यं यच छरेयः पार्थिवस्य हि नान्यं पश्यामि भैषज्यम अन्तरेण वृषध्वजम नाश्वमेधात परॊ यज्ञः परियश चैव महात्मनः तस्माद यजामहे सर्वे पार्थिवार्थे दुरासदम कर्दमेनैवम उक्तास तु सर्व एव दविजर्षभाः रॊचयन्ति सम तं यज्ञं रुद्रस्याराधनं परति संवर्तस्य तु राजर्षिः शिष्यः परपुरंजयः मरुत्त इति विख्यतस तं यज्ञं समुपाहरत ततॊ यज्ञॊ महान आसीद बुधाश्रमसमीपतः रुद्रश च परमं तॊषम आजगाम महायशाः अथ यज्ञसमाप्तौ तु परीतः परमया मुदा उमापतिर दविजान सर्वान उवाचेदम इलां परति परीतॊ ऽसमि हयमेधेन भक्त्या च दविजसत्तमाः अस्य बाह्लिपतेश चैव किं करॊमि परियं शुभम तथा वदति देवेशे दविजास ते सुसमाहिताः परसादयन्ति देवेशं यथा सयात पुरुषस तव इला ततः परीतमना रुद्रः पुरुषत्वं ददौ पुनः इलायै सुमहातेजा दत्त्वा चान्तरधीयत निवृत्ते हयमेधे तु गते चादर्शनं हरे यथागतं दविजाः सर्वे अगच्छन दीर्घदर्शिनः राजा तु बाह्लिम उत्सृज्य मध्यदेशे हय अनुत्तमम निवेशयाम आस पुरं परतिष्ठानं यशस्करम शशबिन्दुस तु राजासीद बाह्ल्यां परपुरंजयः परतिष्ठान इलॊ राजा परजापतिसुतॊ बली स काले पराप्तवाँल लॊकम इलॊ बराह्मम अनुत्तमम ऐलः पुरूरवा राजा परतिष्ठानम अवाप्तवान ईदृशॊ हय अश्वमेधस्य परभावः पुरुषर्षभौ सत्रीभूतः पौरुषं लेभे यच चान्यद अपि दुर्लभम |
